Skip to main content

Trong khía cạnh thể thao chuyên nghiệp, chiến thắng là mục tiêu cuối cùng, tất cả đều tập trung vào việc phá vỡ giới hạn và kỷ lục. Trong khía cạnh tiêu dùng, chất lượng của sản phẩm được đặt lên hàng đầu, người tiêu dùng sẽ bỏ tiền cho chiếc điện thoại tốt nhất,  mặc những bộ đồ đẹp nhất, đặt cược vào con ngựa nhanh nhất và phân bổ tài chính vào những kênh đầu tư tối ưu nhất. Nhưng khi nói đến những chỉ số trong bảng xét nghiệm máu, mục tiêu lại là đạt được những con số bình thường. Rất nhiều khía cạnh có thể được nhắm tới những giá trị TỐI ƯU nhất, TẠI SAO lại chỉ đặt những con số BÌNH THƯỜNG làm thước đo cho tình trạng sức khỏe?

TẠI SAO BẢNG XÉT NGHIỆM MÁU LẠI QUAN TRỌNG TRONG VIỆC DUY TRÌ SỨC KHOẺ TỔNG THỂ?

Mặc dù xét nghiệm máu là một dạng xét nghiệm đơn giản hầu hết bất kỳ phòng lab nào cũng có thể thực hiện được nhưng hầu hết mọi người đều coi xét nghiệm máu là một việc gắn liền với chẩn đoán bệnh, và ngại ngùng sử dụng phương pháp này để kiểm tra sức khỏe của bản thân.

Máu có nhiệm vụ vận chuyển, cung cấp Oxy và dinh dưỡng đi khắp nơi trên cơ thể. Ngoài ra  máu còn vận chuyển những chất thải của quá trình chuyển hóa năng lượng đi đến thận, phổi và hệ thống tiêu hóa để thải ra ngoài. Do đó khi xét nghiệm máu có thể tạo ra được một bức tranh tổng thể về tình trạng sức khỏe cũng như các dấu hiệu của bệnh lý mà cơ thể có nguy cơ mắc phải.

Ngay cả khi loại bỏ những thói quen xấu thì nguy cơ mắc các bệnh tiềm ẩn, thiếu hụt dinh dưỡng hoặc rối loạn hormone vẫn cao. Một bản xét nghiệm máu sẽ cung cấp dữ liệu để ta hành động cải thiện sức khỏe.

XÉT NGHIỆM MÁU KHÔNG CHỈ ĐỂ CHẨN ĐOÁN BỆNH

Hầu hết các chỉ số cơ thể thường có một khoảng dao động bình thường nhất định. Ví dụ: như chỉ số Glucose trong máu sẽ là 70-110 mg/dL. Và khi xét nghiệm thì các chỉ số này nếu nằm trong ngưỡng 70-110 mg/dL thì bác sĩ sẽ bỏ qua và không thảo luận cho dù chỉ số đã nằm ở ngưỡng 100 mg/dL.

Chỉ khi các chỉ số vượt quá ngưỡng 110 mg/dL hoặc có dấu hiệu của bệnh lý thì các chỉ số mới được chỉ định và thảo luận. Thậm chí chúng ta còn không hề bắt gặp những khuyến nghị cụ thể để duy trì chỉ số ngưỡng an toàn.

Do đó có thể hiểu được chỉ số “BÌNH THƯỜNG” là một ngưỡng chỉ số tạm chấp nhận được và chưa đến ngưỡng nguy hiểm nhưng nó vẫn tiềm tàng khả năng gây bệnh nếu không cải thiện ngay lập tức.

PHÒNG NGỪA BỆNH VÀ TỐI ƯU SỨC KHỎE BẰNG XÉT NGHIỆM MÁU

Ngay cả khi chỉ số nằm trong ngưỡng bình thường, bản xét nghiệm máu vẫn nên được thực hiện và phân tích định kỳ để theo dõi sức khoẻ từ đó có thể kết hợp với phương pháp tập luyện, định hướng về dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung và các thói quen lành mạnh để có được những chỉ số tối ưu và sức khỏe tốt từ bên trong.

Khi đã có được một cái nhìn trực quan về tình trạng cơ thể của mình thông qua bảng xét nghiệm máu, chúng sẽ là động lực để thúc đẩy thay đổi các thói quen lành mạnh và chú ý đến sức khỏe thường xuyên hơn.

Những con số tối ưu cho từng chỉ số xét nghiệm máu sẽ giúp có thể biết được tình trạng sức khỏe của mình có đang được TỐI ƯU hay chỉ nằm trong ngưỡng BÌNH THƯỜNG hay là NGUY CƠ mà thường không được nhắc đến.

CÁC GIÁ TRỊ MÁU CƠ BẢN

Trong bài viết này, STEEL sẽ giới thiệu về các giá trị máu cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng – cần được quan tâm và theo dõi 

Hầu hết những chỉ số này có thể được tối ưu & duy trì chỉ bằng những thay đổi trong lối sống, chế độ dinh dưỡng và luyện tập kháng lực đúng cách, mà không cần sự can thiệp của dược phẩm hay bất kì một phương pháp điều trị đặc biệt nào tốn kém.

THE LIPID PANEL – BẢNG MỠ MÁU

Bảng mỡ máu biểu thị lượng chất béo và các thành phần cấu tạo nên chất béo ở trong máu. Các chỉ số bao gồm: Triglycerides, Cholesterol, High-Density Lipoprotein (HDL), Low-Density Lipoprotein (LDL). Lượng Triglycerides và Cholesterol trong máu được nghiên cứu có sự liên quan mật thiết với những bệnh tim mạch như tai biến mạch máu não, máu nhiễm mỡ,…

Hình 1: Cholesterol cao là nguyên nhân dẫn đến tăng các nguy cơ bị tai biến mạch máu não do tắc động mạch

Cholesterol là thành phần chính để xây dựng các thành tế bào và tham gia vào tạo ra Hormone điều tiết cho cơ thể. Trong đó Low-Density Lipoprotein (LDL) hay Cholesterol xấu cao sẽ gây ra sự tích tụ ở các thành của động mạch máu dẫn đến máu kém lưu thông và tắc nghẽn – xơ vữa mạch máu.

Hình 2: Low-Density Lipoprotein dư thừa đóng ở trên thành động mạch gây ra lưu thông máu kém và có nguy cơ tắc nghẽn

Cholesterol cao sẽ không có triệu chứng ngay lập tức. Vì vậy bảng xét nghiệm mỡ máu cần được kiểm tra một cách thường xuyên.

Bạn có biết, trong bản xét nghiệm máu truyền thống, phạm vi quy chiếu của triglycerides < 160 mg/dL được coi là bình thường. Nếu giá trị triglycerides là 150, nó sẽ rơi vào phạm vi bình thường. Nhưng BÌNH THƯỜNG không phải là TỐI ƯU. Bất cứ khi nào giá trị này cũng có thể vượt qua mốc 160..

Phạm vi TỐI ƯU được khuyến cáo là 50-100*

Ta có thể hoàn toàn cải thiện chỉ số này bằng cách cải thiện các thói quen sinh hoạt, tập luyện kháng lực và cải thiện dinh dưỡng.

Các nhà nghiên cứu của tạp chí về bệnh béo phì đã báo cáo rằng: “Tập luyện kháng lực (Resistance Training) có thể giúp giảm lượng cholesterol ngay cả khi cơ thể vẫn còn thừa cân.” 

Reference: R A Kronmal, K C Cain, Z Ye, G S Omenn 1993 “Total serum cholesterol levels and mortality risk as a function of age. A report based on the Framingham data.”

*dữ liệu cung cấp từ LabCorp, một công ty cung cấp dịch vụ xét nghiệm cho gần 90% văn phòng bác sĩ, bệnh viện và các tổ chức y tế khác.

THE BASIC METABOLIC PANEL – BẢNG TRAO ĐỔI CHẤT CƠ BẢN

Glucose là chỉ số thể hiện lượng đường trong máu. Glucose là nguồn năng lượng chính cho não bộ và cơ thể do đó cần được duy trì nồng độ Glucose cân bằng trong cơ thể.

Hình 3 : Các triệu chứng của hạ đường huyết (bên trái) và tăng đường huyết

  • Nếu lượng đường trong máu quá thấp (Hạ đường huyết) cơ thể sẽ xuất hiện triệu chứng chóng mặt, run rẩy, đổ mồ hôi, suynhượcvà đánh trống lồng ngực và sẽ ảnh hưởng đến tất cả các hoạt động trong ngày
  • Nếu lượng đường trong máu quá cao (Tăng đường huyết) kéo dài sẽ dẫn đến cơ thể buộc phải đào thải lượng đường này qua nước tiểu. Gây nên bệnh tiểu đường (Type II – kháng Insulin).

 

Thông thường là khi các chỉ số đường huyết nằm ở phạm vi tiệm cận cao (gần tới mức bị bệnh tiểu đường, hay prediabetes) và đang đi sai hướng, bệnh nhân rất hiếm khi được cảnh báo hay thảo luận kỹ về các biện pháp phòng tránh và đưa chỉ số về an toàn. Nói cách khác, các giá trị ở tiệm cận cao chưa được coi là mối nguy hiểm cho sức khỏe. Ở đa số các trường hợp, chỉ số đường huyết chỉ được quan tâm khi bệnh nhân đã mắc bệnh.

Duy trì chỉ số Glucose tối ưu đặc biệt tốt cho não và tim.

Khi đã mắc bệnh tiểu đường, bệnh nhân sẽ phải dùng thuốc hạ đường huyết mỗi ngày. Một ví dụ phổ biến là thuốc metformin, một loại thuốc rất phổ biến được sử dụng để kiểm soát bệnh tiểu đường loại 2, đã được chứng minh là làm cạn kiệt vitamin B12, là nguyên nhân tăng nguy cơ bệnh thần kinh. 

Thiếu hụt Vitamin B12 lâu ngày có thể gây tổn thương cơ quan và mô não, dẫn đến các biến chứng y tế theo thời gian. Đây là lý do tại sao tất cả các bác sĩ đều khuyên rằng bệnh nhân tiểu đường cần thực hiện thay đổi lối sống để kiểm soát lượng đường trong máu của họ một cách tự nhiên, thay vì phụ thuộc nhiều vào các loại thuốc hạ đường huyết. 

Tuy không thể chữa khỏi, bệnh tiểu đường có thể được kiểm soát hiệu quả thông qua thay đổi lối sống, có thể bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, bổ sung đủ lượng chất dinh dưỡng phù hợp và tập luyện kháng lực thường xuyên. 

Reference: Barbara Strasser & Dominik Pesta 2013 “Resistance Training for Diabetes Prevention and Therapy: Experimental Findings and Molecular Mechanisms”.

THE HEPATIC PANEL – BẢNG CHỨC NĂNG GAN

Gan là một cơ quan đóng một vai trò trong hơn 500 chức năng trong cơ thể như: giải độc máu, chuyển hóa thức ăn, chống nhiễm trùng, duy trì sự cân bằng hormone và điều chỉnh lượng đường trong máu. 

Các chỉ số ở bảng chức năng gan đo mức độ của các chất trong máu như protein, men gan và bilirubin. Những chỉ số này nói lên sức khỏe của chức năng gan và cũng kiểm tra các dấu hiệu viêm hoặc tổn thương.

Ví dụ, Alanine Transferase (ALT) và Aspartate Transaminase (AST) là 2 chỉ số biểu hiện tình trạng tổn thương gan. Nếu các tế bào gan bị tổn thương 2 Enzyme này sẽ được thải ra máu.

Điều chỉnh trong chế độ ăn và cách lựa chọn thực phẩm là một trong những phương pháp mà STEEL luôn hướng tới đầu tiên khi làm việc để tối ưu hoá các chỉ số men gan. Thực phẩm chính là nguồn thuốc chữa bệnh đáng giá và gần gũi nhất đối với con người.

Chiết suất tỏi già đã được báo cáo trong các nghiên cứu là làm giảm men gan và gan nhiễm mỡ, giảm sự hình thành các chất có liên quan đến các vấn đề sức khỏe khác nhau, chẳng hạn như bệnh tim, các vấn đề về thận và ung thư.

COMPLETE BLOOD COUNT – BẢNG CÔNG THỨC MÁU

Bảng công thức máu bao gồm các chỉ số: hồng cầu (RBC), hematocrit (HCT) và lượng hemoglobin (HGB) – huyết sắc tố máu 

Hồng cầu là một trong những tế bào có trong máu mang nhiệm vụ vận chuyển Oxy và CO2 đi đến các tế bào trên cơ thể.  Thiếu hụt hồng cầu (RBC) hoặc các Hemoglobin (HGB) trong hồng cầu gây giảm khả năng vận chuyển Oxy tạo nên hiện tượng thiếu máu, mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh.

Hình 4: Trao đổi khí trong cơ thể con người.

Cơ thể con người sử dụng Oxy để chuyển hóa năng lượng cung cấp cho tế bào do đó nếu nồng độ Oxy trong máu không đủ sẽ gây nguy hiểm đến tính mạng và sức khỏe của cơ thể. 

Bằng việc tập luyện các bài tập kháng lực và một chế độ đầy đủ khoáng chất như sắt và vitamin nhóm B sẽ giúp tăng lượng tế bào hồng cầu trong máu cũng như nồng độ Hemoglobin giúp máu vận chuyển được nhiều Oxy để cung cấp cho các cơ bắp hơn.

Một số bài tập cường độ nặng có thể gây vỡ hoặc tổn thương các tế bào hồng cầu có tuổi thọ cao do va đập mạnh tới thành mạch máu khi tập luyện. Điều này sẽ giúp cơ thể kích thích cơ thể sử dụng dinh dưỡng tạo ra nhiều hồng cầu mới để bù trừ cho lượng hồng cầu đã bị vỡ góp phần làm giảm bệnh lý thiếu máu. 

TOTAL VITAMIN D – BẢNG VITAMIN D

Vitamin D đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe lâu dài, đặc biệt là sức khỏe của xương. Nó cũng quan trọng đối với một hệ thống miễn dịch mạnh mẽ và có liên quan đến giấc ngủ, mức năng lượng và tâm trạng.

Vitamin D giúp hấp thụ canxi trong ruột và duy trì mức canxi, phốt phát. Cơ thể tạo ra vitamin D khi da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và có thể nạp qua đường ăn uống. Thực tế cho thấy, ở Mỹ có khoảng 43% dân số trưởng thành thiếu hụt loại vitamin này.

Sự thiếu hụt Vitamin D thường có các dấu hiệu như mức năng lượng thấp, đau xương và cơ, hay bị bệnh thường xuyên.

Hình 5: Thiếu vitamin D là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến đa nang buồng trứng

Bạn có biết thiếu hụt vitamin D trầm trọng trong thời gian dài có thể dẫn đến PolyCystic Ovary Syndrome (PCOS) / Đa Nang Buồng Trứng ?

PCOS – Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một rối loạn nội tiết tố thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Buồng trứng của người bị PCOS có thể phát triển nhiều bộ nang nhỏ chứa chất lỏng khiến không thể giải phóng trứng đều đặn. Từ đó, chu kỳ kinh nguyệt trở nên bất thường, kéo dài hoặc lượng nội tiết tố nam (androgen) bị dư thừa. 

Vitamin D đóng vai trò sinh lí rất quan trọng trong sức khỏe sinh sản & sức khoẻ tổng thể. Nhiều bằng chứng khoa học đã cho thấy mối tương quan mật thiết giữa bổ sung thiếu vitamin D với những phụ nữ mắc chứng đa nang buồng trứng. 

Việc thiếu vitamin D có thể là một trong những lý do dẫn đến hội chứng này và việc thiếu hụt lâu dài sẽ tiếp tục trầm trọng hóa triệu chứng của PCOS, dẫn đến kháng insulin (có thể gây tiểu đường), béo phì, vô sinh, và gia tăng rủi ro bệnh tim.

Vì thế, chẩn đoán và phòng ngừa sớm bằng cách bổ sung thêm vitamin D là rất quan trọng để  giảm nguy cơ mắc PCOS và một số biến chứng từ nó như bệnh tiểu đường loại 2 và bệnh tim.

Reference: Pal L, et al. J Clin Endocrinol Metab 2016: “Vitamin D status relates to reproductive outcome in women with polycystic ovary syndrome; secondary analysis of a multicenter randomized controlled trial”.

 CÁC CHỈ SỐ QUAN TRỌNG CẦN CÓ TRONG BẢNG XÉT NGHIỆM MÁU 

Chỉ số
BÌNH THƯỜNG

Chỉ số
TỐI ƯU

THE LIPID PANEL Triglycerides < 150 mg/dL 50-100 mg/dL
Total Cholesterol < 200 mg/dL 150-200 mg/dL
LDL Cholesterol < 100 mg/dL ≤ 80 mg/ dL
HDL Cholesterol Men: 40-50 mg/dL
Women : 50-60 mg/dL
< 60 mg/dL
THE BASIC METABOLIC PANEL Glucose 70-110 mg/dL 70-84 mg/dL
THE HEPATIC PANEL ALT Men       : 0-55 IU/L
Women: 0-40 IU/L
AST 5-40 IU/L
GGT Men       : 0-65 IU/L
Women: 0-45 IU/L
Men  : 32,5 IU/L
Women: 22,5 IU/L
COMPLETE BLOOD COUNT RBC (cells/mcL) Men        :    4,7 – 6,1   million
Women  :    4,2 – 5,4  million
7-18 tuổi:    4 – 5,5     million
<7 tuổi    :    4,8 – 7,1  million
HGB (g/dL) Men         :    14 – 18
Women  :    12 – 16
7-18 tuổi:   11 – 13
HCT (%) Men         : 36-50
Women  : 34-44
< 18 tuổi: 29-40
TOTAL VITAMIN D 20 – 50 mg/dL 45 – 50 mg/mL

*dữ liệu cung cấp từ LabCorp (Mỹ), một công ty cung cấp dịch vụ xét nghiệm cho gần 90% văn phòng bác sĩ, bệnh viện và các tổ chức y tế khác.